Stress, angst en spanning: wat doet het met je lijf

Stress ontstaat vaak als gevolg van langdurige spanning of angst. Spanning en angst zorgen ervoor dat je lichaam in een staat van alertheid komt. Het is een ingewikkeld systeem wat al in de oertijd ervoor zorgde dat we lange tijd onszelf kunnen beschermen tegen gevaar door te vluchten of te vechten. In deze tijd hoeven we niet meer letterlijk te vluchten of te vechten, maar de stoffen die vrijkomen bij dit proces en de lichamelijke reactie als gevolg zijn nog steeds hetzelfde namelijk: alertheid, verhoogde hartslag, diepere ademhaling, opgejaagd gevoel en het immuunsysteem dat onderdrukt wordt.

Adrenaline en noradrenaline

Door stress (angst en spanning) worden de zogenaamde stresshormonen getriggerd. Adrenaline en noradrenaline zijn verantwoordelijk voor een hogere hartslag en de diepere ademhaling. Het lichaam is nu in een staat om te kunnen vechten of te vluchten: er wordt meer zuurstof rondgepompt naar de spieren die betrokken zijn voor dergelijke handelingen, het bloed gaat sneller stromen, het lichaam zorgt bij voorbaat voor voldoende afkoeling door te gaan zweten.

Cortisol: onderdrukking van het immuunsysteem en spierafbraak

De bijnieren spelen ook een grote rol als het om stress gaat. Op de nieren zitten als kleine bolletjes onze bijnieren. Zij zijn verantwoordelijk voor het stresshormoon wat vrij komt uit de bijnierschors namelijk: cortisol. Dit hormoon zorgt dat de bloedsuikerspiegel omhoog gaat, met andere woorden: er komt meer glucose (suiker) in het bloed. Zo is er genoeg energie paraat om weerstand te bieden tegen gevaar. Glucose wordt vrijgemaakt door eiwitten uit spierweefsel af te breken. Voor sporters is dit een erg nadelig effect.

Tevens onderdruk cortisol het immuunsysteem en deze is van groot belang bij het remmen van ontstekingen en het bevorderen van herstel. Maar wanneer er direct gevaar zorgt het lichaam ervoor dat alle energie paraat is om zichzelf tegen het directe gevaar te beschermen: de functie van het immuunsysteem wordt als het ware uitgesteld om ook hierop energie te besparen.

Elke dag stress

In deze tijd komen we bijna niet meer in een echt gevaar, waarbij we letterlijk moeten kiezen tussen vechten of vluchten. We leven niet meer als de neanderthalers in de oertijd in de natuur, we zijn niet omringd door wilde beesten en we zijn ook niet in oorlog. Toch zijn er nog wel degelijk zaken die ons op psychologisch en sociaal niveau bang maken of veel stress opleveren. En dit activeert net zo goed de stresshormonen, en de lichamelijke reactie blijft gelijk. Ook al is er dus geen letterlijke noodzaak om te vechten of te vluchten. Wanneer de factoren die stress en spanning veroorzaken, zich oplossen zal ook het lichaam zich herstellen. Maar wanneer de oorzaak niet weggaat, of iemand is niet in staat om zich te herstellen, dan blijft het lichaam in een staat van stress. Stresshormonen kunnen dan op korte en lange termijn negatieve effecten hebben.<

Gevolgen van langdurige stress door het sloophormoon, cortisol

Cortisol heeft naast het opgejaagde gevoel van stress en spanning, in geval van langdurige stress een aantal negatieve effecten op het lichaam (zowel op korte als lange termijn) namelijk:

  • diabetes en overgewicht
  • vermoeidheid en slapeloosheid
  • depressie
  • versnelling van veroudering
  • negatieve effecten op de spijsvertering
  • verminderde werking van het imuunsysteem: ontstekingen, oa verminderde werking tegen kanker
  • Spierafbraak
  • verminderd libido
  • hart- en vaatziekten

Verlagen van het cortisolgehalte

Het is logisch dat wanneer je de oorzaak van de stress wegneemt, ook de gevolgen zullen verdwijnen. Maar het wegnemen van de stress (een burnout, problemen op het werk of in de relatie bijvoorbeeld) is vaak niet zo snel en makkelijk gedaan. Maar er zijn toch mogelijkheden om de gevolgen van cortisol enigszins te verlichten, zoals: verminder het gebruik van alcohol en koffie, voldoende water drinken en gezond en gevarieerd eten. Verander dus je leefstijl, dan help je je lichaam al enorm!

Stress – Lichamelijke Symptomen Test

Wil je nu ook weten hoe het met jouw stress-level gesteld is? Doe dan nu de test!
Hieronder staan lichamelijke kenmerken c.q. symptomen van stress genoemd.
Beantwoord de vragen met ja of nee, wat in jou geval van toepassing is.

Vragen Symptomen Stress Test

  • ja / nee — Heb je vaak last van spanningshoofdpijn? (band om je hoofd)
  • ja / nee — Heb je vaak last van trillende handen?
  • ja / nee — Transpireer je meer dan normaal?
  • ja / nee — Is je bloeddruk hoger dan normaal?
  • ja / nee — Heb je vaak last van lage rugpijn?
  • ja / nee — Lijd je al langere tijd aan slapeloosheid? (inslapen of vroeg wakker)
  • ja / nee — Zijn je nek- en schouderspieren hard en gespannen?
  • ja / nee — Heb je regelmatig last van een onregelmatige hartslag of hartkloppingen?
  • ja / nee — Voel je regelmatig beklemming op je borst?
  • ja / nee — Voel je je vaak lusteloos en moe, zonder duidelijk aanwijsbare redenen?
  • ja / nee — Heb je vaak spijsverteringsproblemen? (maagklachten, darmstoringen)
  • ja / nee — Ben je soms een beetje kortademig?
  • ja / nee — Heb je last van oorsuizingen?
  • ja / nee — Kan je je vaak moeilijk concentreren?

Hoe meer vragen je met ‘ja’ hebt beantwoord, hoe groter de kans is dat je last hebt van stress. Hierbij dient opgemerkt te worden dan er ook andere oorzaken kunnen zijn voor bovengenoemde symptomen. Mocht je meerdere van deze symptomen herkennen, kan ik je zeker helpen.